تعاريف و مفاهيم

شما اینجا هستید

 

تعريف، مفاهيم اوليه و وا‍‍‍‍‍ژگان كليدي

تاريخچه

ايده نرم‌افزار آزاد در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در آزمايشگاه هوش مصنوعي موسسه فناوري ماساچوست، توسط گروهي كه خود را رخنه‌گر مي‌ناميدند مطرح شد. واژه رخنه‌گر، در اصل به معناي فردي است كه به گونه‌اي ماهرانه، مشكلات مربوط به رايانه را برطرف مي‌كند. برنامه‌هاي توليد شده در آزمايشگاه در دسترس همه افراد قرار گرفتند. اما در اوايل دهه ۱۹۸۰ ايده نرم‌افزار اختصاصي با هدف كسب سود از طريق توليد نرم‌افزار، وارد آزمايشگاه هوش مصنوعي شد. ريچارد استالمن به عنوان يكي از رخنه‌گرها، با در نظر گرفتن نرم‌افزار به عنوان يك دارايي مخالف بود. محدود كردن توزيع و تغيير نرم‌افزار با ايدئولوژي انجمن رخنه‌گران، در تضاد كامل بود.

«من معتقدم كه قوانين بايد اين امكان را به من بدهند كه اگر به برنامه‌اي علاقه دارم بتوانم آنرا در اختيار ديگر علاقمندان نيز قرار دهم. فروشندگان نرم‌افزار تمايل دارند كه كاربران را متفرق كرده و بر آنها چيره شوند. من با از بين رفتن يكپارچگي موجود ميان كاربران مخالف هستم و با وجداني كه دارم نمي‌توانم قرارداد اعطاي مجوز نرم‌افزاري را امضاء نمايم. من براي مقابله با چنين اهداف شومي، سالها در اين آزمايشگاه كار كردم، اما اكنون ديگر نمي‌توانم در مكاني بمانم كه برخلاف ميل باطني‌ام، چنين مواردي انجام مي‌شود.

اكنون مي‌توانم بدون هيچگونه بدنامي، از رايانه‌ها استفاده كنم. من تصميم گرفته‌ام مجموعه‌اي از نرم‌افزارهاي آزاد را جمع‌آوري نمايم تا بتوانم با نرم‌افزارهاي اختصاصي مقابله كنم.»

از نظر استالمن، سيستمهاي رايانه‌اي، مبناي سيستمهاي اجتماعي هستند، در نتيجه، هرگونه محدوديتي در رابطه با توزيع و تغيير سيستم، "موردي ضد اخلاقي و ضد اجتماعي" مي‌باشد. بدليل يكپارچگي جامعه، آزادي، موردي ضروري به حساب مي‌آيد: هيچ چيزي نمي‌تواند مانع از اين شود كه افراد به يكديگر كمك كنند. استالمن در سال ۱۹۸۴، پروژه GNU را آغاز نمود تا سيستم عامل GNU را بوجود آورد كه به آساني در اختيار همه افراد قرار مي‌گيرد.

منظور استالمن از به كارگيري عبارت " آزاد "، استفاده آزادانه مي‌باشد نه رايگان. اگرچه اكثر نرم‌افزارهاي آزاد، رايگان نيز هستند اما آنچه كه از نظر استالمن حائز اهميت است، استفاده آزادانه از نرم‌افزار مي‌باشد.

استالمن توانست نرم‌افزار خود را وارد حوزه همگاني نمايد ( نسخه‌هاي متعددي را از آن ارائه داد ). اما او مي‌خواست از اين مساله نيز مطمئن شود كه نرم‌افزار ارائه شده حتي بعد از توزيع و تغيير نيز، آزاد باقي خواهد ماند. به همين منظور، او مجوز حق چاپ نرم‌افزار را به نام GPL ارائه كرد. برطبق اين مجوز، كاربر از حقوق قانوني توليد كننده نرم‌افزار برخوردار است. در صورتيكه شما نرم‌افزاري را توزيع كرده و يا تغيير دهيد، همان مجوز و آزادي عملها در مورد نسخه‌هاي جديد نيز اعمال مي‌شود:

شما بايد موجب شويد كه هر كاري كه انجام مي‌شود بدون دريافت هرگونه هزينه‌اي، تحت شرايط اين مجوز باشد.

پروژه GNU استالمن از لحاظ فني موفق بود اما از لحاظ اجتماعي، موفقيت چنداني را به دست نياورد. در طي دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، نظريه استالمن به ميليونها خط از كد رايانه ترجمه گرديد و ابزاري را بوجود آورد كه در محيط خادم و Unix، طرفداران زيادي را پيدا نمود، ابزاري مانند زبان برنامه‌نويسي Perl، ويرايشگر متن Emacs، خادم وب آزاد Apache، خادم اسم حوزه آزاد BIND. تا اوايل دهه ۱۹۹۰، نرم‌افزار آزاد، اغلب توسط گروههاي كوچكي از افراد متخصص يا علاقمندان، توليد شده و از طريق گروههاي خبري اينترنت منتشر مي‌شد. با گسترش ارتباط اينترنتي، انجمن نرم‌افزار آزاد نيز، توسعه يافته و پروژه‌هاي جهاني را در اين رابطه، در پي داشته است. برنامه‌هايي مانند هسته لينوكس (Linux Kernel) در سال ۱۹۹۱ توسط لينوس توروالدز (Linus Torvaldes) آغاز شد و نتيجه آن نيز موفقيت‌آميز بود. فناوري شبكه‌اي به موفقيت اين برنامه كمك نمود و نرم‌افزار آزاد از اواخر دهه ۱۹۹۰ به بعد، بيشتر شناخته شد.

اريك ريموند ( Eric Reymond ) بر اساس تحقيقاتي كه در سال ۱۹۹۹ انجام داد، به اين نتيجه رسيد كه انجام كارهاي گروهي بر روي نرم‌افزار در شبكه، ارزانتر و سريعتر از روش قديمي توليد نرم‌افزار بوده و امنيت نرم‌افزار را افزايش مي‌دهد. دليل اين مورد، همكاري برنامه‌نويسان براي برطرف كردن نيازهاي خودشان مي‌باشد. نيازهاي شخصي موجب مي‌شود كه توليدكننده، بر روي نرم‌افزار بيشتر كار كرده و نتيجه را در اختيار ديگران نيز قرار دهد. در مقايسه با اين روش، شيوه ديگري نيز وجود دارد كه خصوصيات و طرح نرم‌افزار، توسط كاربر و برنامه‌نويسان تعيين نشده بلكه اين كار توسط بخش بازاريابي انجام مي‌شود.

FOSS، در طي دهه ۱۹۹۰، با موفقيت نرم‌افزارهايي مانند سيستم GNU/Linux، پايگاه داده‌هاي GNOME، OPENOFFICE.ORG، KDE و MySQL، راه‌حلهاي چالش برانگيزي را در رابطه با مالكيت ارائه داد.

تعريف متن باز

متن‌باز روشي براي ارائه نرم‌افزاري است كه به سرعت در حال گسترش بوده و ويژگي اصلي آن باز بودن است. همانند ديگر نرم‌افزارهاي موجود ما مي توانيم از نرم‌افزار متن‌باز نيز استفاده كنيم. اما در رابطه با نرم‌افزار متن‌باز، كدمنبع آن نيز در دسترس بوده كه ما مي‌توانيم به بررسي آن بپردازيم. به علاوه نرم‌افزار متن‌باز به ما اين امكان را مي‌دهد كه به تغيير و تقويت نرم‌افزار نيز بپردازيم. همچنين ما مي‌توانيم اين نرم‌افزار اصلاح شده را به ديگران نيز عرضه كنيم. اين موارد بسيار متفاوت از نرم‌افزار اختصاصي بوده كه ما در رابطه با آن فقط مصرف‌كننده هستيم.

تعريف رسمي متن‌باز بدين صورت است: نرم‌افزاري كه تحت مجوز متن‌باز كه OSI آن­را تائيد كرده ارائه مي‌شود. OSI مجوزهاي متن‌بازي را تائيد مي‌كند كه با تعريف متن‌باز مطابقت دارند.

تعريف متن‌باز (نسخه۹.۱) به صورت زير مي‌باشد:

  • توزيع آزاد

    مجوز، فروش يا ارائه نرم‌افزار را به عنوان بخشي از يك مجموعه نرم‌افزاري محدود نمي‌كند. مجوز براي انجام اين موارد هيچ‌گونه حق امتيازي را تعيين نمي‌كند.

  • كدمنبع

   برنامه بايد در برگيرنده كدمنبع بوده و امكان توزيع آنرا نيز فراهم كند. هنگامي كه برنامه‌اي با كدمنبع خود ارائه نشود وسيله‌اي براي به دست آوردن آن از طريق اينترنت بدون پرداخت هرگونه هزينه‌اي بايد وجود داشته باشد. مبهم كردن كدمنبع مجاز نيست. مواردي مانند خروجي يك پردازنده يا مترجم نيز مجاز نمي‌باشند.

  • موارد جديد ايجاد شده

   مجوز بايد امكان تغيير و ارائه موارد جديد را فراهم كند.

  • انسجام كدمنبع مولف

   در صورتي كه مجوز، امكان توزيع فايلهاي وصله‌اي را با كدمنبع فراهم كرده باشد توزيع كدمنبع تغيير يافته بايد محدود شود. مجوز بايد امكان توزيع نرم‌افزاري كه از كدمنبع تغيير يافته بوجود آمده را فراهم كند. مجوز شايد اين مورد را الزامي كند كه موارد جديد با اسم يا شماره نسخه متفاوتي ارائه شوند.

  • عدم وجود تبعيض

    مجوز نبايد بين افراد يا گروه‌ها تفاوت قائل شود.

  • عدم وجود تبعيض در رابطه با نوع كاربرد

   مجوز نبايد نوع كاربرد برنامه را محدود نمايد. به عنوان مثال آن نبايد مانع از به كارگيري برنامه در تحقيقات ژنتيكي يا تجارت شود.

  • ارائه مجوز

   حقوق مربوط به يك برنامه به تمامي افراد استفاده كننده از آن تعلق داشته و به اجرا كردن مجوز ديگري نياز نمي‌باشد.

  • مجوز نبايد به محصول خاصي محدود باشد

   حقوق مربوط به يك برنامه نبايد به يك محصول خاص وابسته باشد. در صورتي كه برنامه‌اي در چارچوب ضوابط مجوز ارائه شده مجدداً توزيع شود تمامي افراد دريافت كننده اين برنامه داراي حقوق اعطا شده توسط مجوز مي‌باشند.

  • مجوز نبايد نرم‌افزارهاي ديگر را محدود نمايد

   مجوز نبايد نرم‌افزارهاي ديگري كه با نرم‌افزار داراي مجوز ارائه شده‌اند را محدود نمايد. به عنوان مثال نرم‌افزار نبايد اين مورد را الزامي كند كه تمامي برنامه‌هاي توزيع شده بر روي يك رايانه، متن‌باز باشند.

  • مجوز بايد از لحاظ فناوري بي‌طرف باشد

   مجوز نبايد از فناوري يا واسط خاصي پشتيباني نمايد.    

  • توزيع آزاد

    مجوز، فروش يا ارائه نرم‌افزار را به عنوان بخشي از يك مجموعه نرم‌افزاري محدود نمي‌كند. مجوز براي انجام اين موارد هيچ‌گونه حق امتيازي را تعيين نمي‌كند.

  • كدمنبع

   برنامه بايد در برگيرنده كدمنبع بوده و امكان توزيع آنرا نيز فراهم كند. هنگامي كه برنامه‌اي با كدمنبع خود ارائه نشود وسيله‌اي براي به دست آوردن آن از طريق اينترنت بدون پرداخت هرگونه هزينه‌اي بايد وجود داشته باشد. مبهم كردن كدمنبع مجاز نيست. مواردي مانند خروجي يك پردازنده يا مترجم نيز مجاز نمي‌باشند.

  • موارد جديد ايجاد شده

   مجوز بايد امكان تغيير و ارائه موارد جديد را فراهم كند.

  • انسجام كدمنبع مولف

   در صورتي كه مجوز، امكان توزيع فايلهاي وصله‌اي را با كدمنبع فراهم كرده باشد توزيع كدمنبع تغيير يافته بايد محدود شود. مجوز بايد امكان توزيع نرم‌افزاري كه از كدمنبع تغيير يافته بوجود آمده را فراهم كند. مجوز شايد اين مورد را الزامي كند كه موارد جديد با اسم يا شماره نسخه متفاوتي ارائه شوند.

  • عدم وجود تبعيض

    مجوز نبايد بين افراد يا گروه‌ها تفاوت قائل شود.

  • عدم وجود تبعيض در رابطه با نوع كاربرد

   مجوز نبايد نوع كاربرد برنامه را محدود نمايد. به عنوان مثال آن نبايد مانع از به كارگيري برنامه در تحقيقات ژنتيكي يا تجارت شود.

  • ارائه مجوز

   حقوق مربوط به يك برنامه به تمامي افراد استفاده كننده از آن تعلق داشته و به اجرا كردن مجوز ديگري نياز نمي‌باشد.

  • مجوز نبايد به محصول خاصي محدود باشد

   حقوق مربوط به يك برنامه نبايد به يك محصول خاص وابسته باشد. در صورتي كه برنامه‌اي در چارچوب ضوابط مجوز ارائه شده مجدداً توزيع شود تمامي افراد دريافت كننده اين برنامه داراي حقوق اعطا شده توسط مجوز مي‌باشند.

  • مجوز نبايد نرم‌افزارهاي ديگر را محدود نمايد

   مجوز نبايد نرم‌افزارهاي ديگري كه با نرم‌افزار داراي مجوز ارائه شده‌اند را محدود نمايد. به عنوان مثال نرم‌افزار نبايد اين مورد را الزامي كند كه تمامي برنامه‌هاي توزيع شده بر روي يك رايانه، متن‌باز باشند.

  • مجوز بايد از لحاظ فناوري بي‌طرف باشد

   مجوز نبايد از فناوري يا واسط خاصي پشتيباني نمايد.    

تعريف نرم افزار آزاد

در اصطلاح "نرم‌افزار آزاد" آزاد به معناي آزادي عمل مي‌باشد. نرم‌افزار آزاد نرم‌افزاري است كه به كاربر اين امكان را مي‌دهد كه آزادانه به بررسي، تغيير، نسخه‌برداري و توزيع نرم‌افزار بپردازد. اين نرم‌افزار چهار نوع آزادي عمل را به كاربر ارائه مي‌دهد:

  • آزادي عمل براي اجرا كردن برنامه به هر منظور
  • آزادي عمل براي بررسي چگونگي عملكرد برنامه و تطبيق آن با نيازمنديهاي كاربر. دسترسي به كدمنبع براي انجام اين كار ضروري مي‌باشد.
  • آزادي عمل براي توزيع نسخه‌هاي يك برنامه به منظور كمك به ديگران.
  • آزادي عمل براي بهتر كردن برنامه و ارائه آن به ديگران. وجود كدمنبع براي انجام اين كارضروري مي‌باشد.

تفاوت نرم افزار آزاد و متن باز

اگرچه اين دو محصول از نظر كاربر، بسيار شبيه هستند اما اصول و فلسفه اين دو محصول كاملاً متفاوت بوده و هميشه با اختلاف نظر همراه بوده‌اند. اصول جنبش نرم‌افزار آزاد بر اين اساس بوده كه تمامي اطلاعات بايد آزاد باشند و مجوزهاي نرم‌افزار آزاد بر اين مسئله تاكيد مي‌كنند كه تمامي نرم‌افزارهاي شامل نرم‌افزار آزاد بايد آزاد باشند. اما واژه انگليسي "Free" داراي دو معني متفاوت بوده كه اغلب معني "رايگان بودن" آن در نظر گرفته مي‌شود تا معني "آزادي عمل" آن. طبق گفته ريچارد استالمن كه بنيانگذار جنبش نرم‌افزار آزاد بوده مفهوم كلمه آزاد در "نرم‌افزار آزاد" به معناي آزادي بيان بوده نه رايگان بودن يك نوشيدني. گروه‌هاي تجاري با اصطلاح "آزاد" و استفاده از "محصولات رايگان" مشكل دارند زيرا اعتقاد بر اين بوده كه محصولي كه فاقد هزينه مجوز بوده از كيفيت خوبي برخوردار نيست. تعدادي از توليدكنندگان براي برطرف ساختن اين مشكلات و تمركز بر مدل توليد و ابعاد تجاري و فني نرم‌افزار آزاد از اصطلاح "متن‌باز" استفاده كردند.

تعريف نرم افزار آزاد/متن باز

نرم­ افزار متن­ باز و نرم­افزار آزاد از نظر ماهيت كاري يك چيز واحد هستند كه از نظر فلسفي با دو ديدگاه متفاوت مواجه است. يعني تفاوت نرم ­افزار متن­ باز و نرم­ افزار آزاد در نگاه فلسفي به اين دو مفهوم است. تعريف نرم‌افزار متن‌باز مشابه نرم‌افزار آزاد بوده اما از لحاظ اهداف اجتماعي، خنثي‌تر مي‌باشد.در نهايت FOSS يا نرم­ افزار آزاد/متن­ باز عنواني است كه براي حفظ هر دو مفهوم كاربرد دارد.

به عبارتي نرم‌افزار متن‌باز، اگرچه داراي تعاريف متعددي است، اما با جنبش نرم‌افزار آزاد، همراستا مي‌باشد. در واقع، تمامي نرم‌افزارهاي آزاد، نرم‌افزار متن‌باز هستند. بنابراين بهتر است كه براي اين دو نرم‌افزار از يك واژه استفاده نمائيم: نرم‌افزار متن‌باز آزاد ( FOSS )

تعريف استانداردهاي باز

برخلاف تعريف متن‌باز، براي استانداردهاي باز چندين تعريف وجود دارد. در اينجا از تعريف ارائه شده توسط بروس پرنز استفاده مي‌شود.

يك استاندارد براي اينكه باز تلقي شود بايد با اصول استانداردهاي باز مطابقت داشته باشد. اين اصول بنابر تعريف پرنز شامل موارد زير مي‌شوند:

  • در دسترس بودن

استانداردهاي باز براي خواندن و پياده‌سازي در دسترس مي‌باشند.

  • گسترش گزينه‌هاي انتخابي كاربر

استانداردهاي باز،‌ بازار بي‌طرفانه‌اي را براي پياده‌سازي استانداردها ايجاد كرده و مصرف‌كننده را به خريداري محصولات خاص محدود نمي‌كنند.

  • عدم وجود حق امتياز

استانداردهاي باز رايگان مي‌باشند. تائيد وجود مطابقت توسط سازمان استاندارد شايد در برگيرنده هزينه‌اي باشد.

  • عدم وجود تبعيض

استانداردهاي باز و سازمانهاي مربوط به آنها بين محصولات هيچ‌گونه تفاوتي قائل نمي‌شوند. مگر از لحاظ ميزان مطابقت آنها با استانداردهاي تعيين شده. سازمانهاي تائيدكننده بايد روشهاي تائيد كم هزينه‌ يا رايگاني را تعيين كرده و خدمات تائيدي بهتري را نيز ارائه دهند.

  • گسترش يا زيرمجموعه

استانداردهاي باز مي‌توانند گسترش پيدا كرده و يا به صورت زير مجموعه‌اي ارائه شوند. با اين وجود شايد سازمانهاي تائيدكننده از تائيد كردن اين زير مجموعه‌ها خودداري كرده يا شرايطي را براي آنها تعيين نمايند.

  • عملكردهاي مربوط به دزدي و تخريب

استانداردهاي باز از ضوابط مجوزها براي محافظت در برابر تخريب و دزدي استانداردها استفاده مي‌كنند. مجوزهاي ضميمه شده به استانداردها شايد ذكر اطلاعات مرجع را الزامي مي‌كنند.   

 
از اين تعريف در خط‌مشي ملي نرم‌افزار متن‌باز استفاده مي‌شود. تعريف كوتاه استانداردهاي باز در زير مطرح شده اما اين تعريف كامل نمي‌باشد:
استانداردهاي باز ويژگيهاي سيستمي هستند كه انجمن متن‌باز آنها را ارائه كرده و توسط يك سازمان استاندارد نيز تائيد شده‌اند.
 
 

نرم افزار اختصاصي

نرم‌افزار اختصاصي، نرم‌افزاري بوده كه معمولاً به يك شركت تعلق داشته و توسط آن كنترل مي‌شود. مالكين نرم‌افزار اختصاصي داراي حق نشري هستند كه بر اساس آن مي‌توانند به صورت انحصاري به توليد، نسخه‌برداري، تغيير و توزيع نرم‌افزار پرداخته و كدمنبع را مخفي نگهدارند. اكثر شركتهاي نرم‌افزاري اختصاصي "مجوز كاربر نهايي" را به افراد استفاده كننده از برنامه نرم‌افزار خود مي‌فروشند. اين مجوز، روش استفاده از نرم‌افزار را محدود مي‌كند به عنوان مثال فقط امكان استفاده غير تجاري وجود داشته و به اشتراك‌گذاري محصول نيز محدود مي‌شود.

تفاوت نرم افزارهاي آزاد/متن باز با نرم افزارهاي اختصاصي

شركتهاي نرم‌افزار اختصاصي براي ارائه برنامه‌هاي نرم‌افزاري جديد در زمينه تحقيق و توسعه، سرمايه‌گذاري كرده‌اند و با استفاده از هزينه مجوز، اين هزينه‌ها را تامين مي‌كنند. اين شركتها معمولاً امكان دسترسي يا تغيير كدمنبع نرم‌افزار را فراهم نمي‌كنند. دسترسي به كدمنبع، امكان بررسي عملكرد نرم‌افزار و كسب اطلاعات مربوط به آنرا فراهم كرده در نتيجه برنامه‌نويس نرم‌افزار مي‌تواند به آساني برنامه مشابهي را ايجاد كند. دسترسي به كدمنبع همچنين اين امكان را فراهم مي‌كند تا رونوشتهاي نامحدودي از برنامه نرم‌افزاري را تهيه كرد (به عنوان مثال با ايجاد اختلال در سازوكار داخلي ممانعت از تهيه رونوشت). بنابراين به همين دليل شركتهاي نرم‌افزار اختصاصي، كدمنبع را مخفي نگه داشته و از سازوكارهاي امنيتي براي ممانعت از بروز اختلال در محصول خود استفاده مي‌كنند. معمولاً هيچ فردي خارج از شركت به كدمنبع دسترسي ندارد.

با اين وجود مالك مجوز گاهي اوقات كدمنبع را در اختيار افراد قرار مي‌دهد به ويژه در شرايطي كه توجه به تمايلات كاربران مهم، ضروري است. به عنوان مثال برخي از افرادي كه با دولت سروكار دارند نگران اين مسئله هستند كه نرم‌افزار مورد استفاده آنها براي مديريت اطلاعات محرمانه دولت توسط شركتي در كشور ديگري كنترل مي‌شود. اين امر مشكلات امنيتي مهمي را مطرح كرده است. مايكروسافت با استفاده از قابليت Shared Source Initiative اين مشكل را برطرف كرده است. با استفاده از اين قابليت، كاربران فقط مي‌توانند به صورت "فقط خواندني" به كدمنبع تعدادي از برنامه‌هاي نرم‌افزاري و ابزار توليد نرم‌افزار از جمله سامانه ويندوز XP دسترسي داشته باشند. مايكروسافت معتقد است كه با انجام اين كار مي‌تواند قابليتهاي مهم مدل توليد نرم‌افزار FOSS را به كاربران ارائه دهد. حاميان FOSS در پاسخ به اين ادعا مي‌گويند كه مشاهده كدمنبع به تنهايي كافي نبوده بلكه امكان تغيير برنامه از اهميت زيادي برخوردار است. آنها همچنين معتقد هستند كه بررسي ميليونها خط از برنامه  سامانه عامل ويندوز XP، عمل مهمي بوده كه تعداد كمي از سازمانها مي‌توانند آنرا انجام دهند.

توليدكنندگان نرم‌افزار اختصاصي گاهي اوقات از اصطلاح "نرم‌افزار تجاري" براي توصيف محصولات خود استفاده مي‌كنند. با اين حال اين گفته كه FOSS يك محصول غير تجاري بوده صحيح نيست. فرصتهاي تجاري كه در اختيار كاربران و توليدكنندگان نرم‌افزارهاي آزاد، متن‌باز و تجاري قرار داشته با يكديگر تفاوت دارند اما نمونه‌هايي از مشاغل موفق در مورد همه اين نرم‌افزارها وجود دارد.

درباره ما

درگاه جامعه نرم افزارهای آزاد/متن باز

موضوعات

خبرنامه

جهت عضویت در خبرنامه و دریافت اخرین اخبار، پس از وارد نمودن نشانی رایانامه خود، بر روی گزینه «عضویت» کلیک نمایید.